Mùa cưới hay trùng mùa bóng. Thế nào cũng có một bàn tiệc mà đám bạn chú rể vừa nâng ly vừa cãi nhau về pha chạm tay tối qua: phạt đền hay không? Cô dâu cười, nhiếp ảnh gia chờ khoảnh khắc, còn mấy anh vẫn chưa ai chịu ai. Nếu bạn là người hay bị kéo vào những cuộc tranh luận như thế, nắm chắc luật một chút sẽ đỡ mệt.
Luật nói gì về lỗi chạm tay
Lỗi chạm tay nằm trong Luật 12 của bộ luật bóng đá do IFAB ban hành. Trước hết là ranh giới. Phần được tính là cánh tay bắt đầu từ ngang điểm cuối của nách trở xuống. Bóng chạm vai, chạm phần trên cánh tay cao hơn mốc đó thì không tính là chạm tay.
Cầu thủ bị thổi phạt khi cố ý chạm bóng bằng tay hoặc cánh tay, kể cả khi đưa tay về phía bóng. Lỗi cũng được thổi khi tay làm cho cơ thể to ra một cách bất thường, tức là tư thế tay không hợp với chuyển động cơ thể ở tình huống đó. Giơ tay cao khỏi đầu khi chặn cú sút là ví dụ dễ thấy.
Thêm một trường hợp riêng cho người tấn công. Nếu chính cầu thủ đó ghi bàn trực tiếp bằng tay, hoặc ghi bàn ngay sau khi bóng chạm tay mình, dù vô tình, bàn thắng không được công nhận. Còn chuyện bóng chạm tay vô tình rồi đồng đội ghi bàn, luật hiện hành không còn coi là lỗi như vài năm trước.
Những tình huống thường không bị thổi
Đây là phần hay gây cãi nhất.
Bóng chạm tay khi tay đang sát thân người, ở tư thế tự nhiên, thường không bị coi là lỗi. Cầu thủ ngã xuống và chống tay xuống đất để đỡ người cũng vậy, miễn tay không vươn ra để chắn bóng. Bóng bật từ chính chân hay đầu của cầu thủ rồi chạm tay ở cự ly rất gần cũng được trọng tài cân nhắc kỹ, vì người đó gần như không kịp phản ứng.
Chữ quan trọng ở đây là cân nhắc. Luật để lại phần đánh giá cho trọng tài. Hai pha bóng nhìn giống nhau trên màn hình vẫn có thể có hai quyết định khác nhau, tùy vào khoảng cách, tốc độ bóng và vị trí tay lúc đó. Người xem cãi nhau là vì thế.
Phạt đền, thẻ vàng hay thẻ đỏ
Nếu lỗi chạm tay của đội phòng ngự xảy ra trong vòng cấm của chính đội đó, đối phương được hưởng quả phạt đền. Ngoài vòng cấm thì là đá phạt trực tiếp.
Thẻ phạt đi kèm tùy tình huống. Chạm tay để cắt một đợt tấn công có triển vọng thường bị thẻ vàng. Dùng tay ngăn một bàn thắng gần như chắc chắn hoặc một cơ hội ghi bàn rõ ràng thì có thể là thẻ đỏ. Thủ môn là ngoại lệ, vì được dùng tay trong vòng cấm của mình, trừ những trường hợp luật quy định riêng như nhận bóng đồng đội cố ý chuyền về bằng chân.
Những trận có tình huống tranh cãi kiểu này thường được bàn rất lâu trước và sau trận, từ diễn đàn tới các trang xem kèo nhà cái, nơi người theo dõi xem thông tin tham khảo về trận đấu. Nên nhớ đó chỉ là thông tin bên lề.
VAR thay đổi cuộc tranh luận ra sao
Từ khi VAR được dùng ở nhiều giải, các pha chạm tay có thể được xem lại qua nhiều góc quay chậm. Trọng tài video có thể đề nghị trọng tài chính ra màn hình bên đường biên để xem lại khi có khả năng mắc sai sót rõ ràng trong tình huống phạt đền.
Nghe thì tưởng hết cãi.
Thực tế thì không. Quay chậm làm mọi chuyển động trông có chủ đích hơn, trong khi ở tốc độ thật, cầu thủ chỉ có một phần nhỏ của giây để phản ứng. Đó là lý do nhiều người xem vẫn thấy các quyết định chạm tay thiếu nhất quán giữa các trận, các giải.
Một quả phạt đền được thổi ở phút cuối có thể làm đảo ngược mọi dự đoán. Con số tỷ lệ kèo trước trận chỉ phản ánh kỳ vọng ở thời điểm đó, không lường được những khoảnh khắc như thế. Thông tin này dành cho người từ 18 tuổi trở lên, và bóng đá vẫn là để xem cho vui.
Vài câu nên nhớ khi ngồi bàn tiệc
- Ranh giới cánh tay tính từ ngang điểm cuối của nách trở xuống.
- Tay làm cơ thể to ra bất thường thì dễ bị thổi phạt.
- Người ghi bàn bằng tay, dù vô tình, sẽ không được công nhận bàn thắng.
- Tay sát người, tay chống khi ngã thường không bị thổi.
Lịch thi đấu và các con số tham khảo trước trận có thể xem ở những trang tổng hợp như keonhacai5.cab, còn bản luật đầy đủ nên đọc từ IFAB hoặc liên đoàn bóng đá.
Lần sau bị kéo vào cuộc cãi, cứ bình tĩnh hỏi lại: tay ở đâu, có vươn ra không, có làm người to ra không. Cãi xong thì quay về chụp ảnh với cô dâu chú rể. Đó mới là việc chính của buổi hôm ấy.

